Skond sie wziyna klopsztanga?

fot. Szymon Król
fot. Szymon Król


Wynokwianie Kadłubka – czyńść 45.

Klopsztangi ni ma co ryklamować. Kożdy wjy, po co je klopsztanga i kaj stoji. Abo stoła. Klopsztanga to je pympek placu. Som środek świata. Klopsztanga fest uciyrpiała skuli łodkurzaczy na elktryka. Kożdy som tera w doma łodkurzo. A dwonij pod klopsztangom ludzie godali ło świecie, ło polityce. Wice żeś mogł pogodać i pośmioć sie pod klopsztangom.

Niy trzepak yno klopsztanga

Krawczyczka niy miała trzepaka. Przeciepywała tepich bez klopsztanga i prała po nim starom krykom. Pomogały ji bajtle łod Fridka, kery downij sie nazywoł Alojz, ale zmjynili mu miano, żodyn niy wjy skuli czego. Prali fest w tyn tepich bajtle łod Fridka. Kurzu było dużo, bo na Ślonsku sztyjc sie kurziło, chocioż na kurz żodyn jeszcze niy godoł smog.

Szło połozprawiać

Pod klopsztangom kurziło sie łod tepichow, ale tyż sie kurziło skiż tego, że probowali my tam kurzić cygarety. Wele klopsztangi powstowała tak wspólnota chacharsko. Ale tyż to była szkoła, bo my łozprowjali i łozprowjali. A czasym prziszoł tam tyż stary Griman i godoł, co to widzioł we Palestynie, we Śwjyntyj Ziymi, i że znoł Stanisława Ligonia. I że przi wojsku nie było lekko, ale tyż kyns świata zoboczył i że służył we różnych armiach. I że tak prziszoł do Polski i na Ślonsk ze płaczkami w łoczach. A potym robjył na grubie, a tera to by chcioł już yno umrzić.

Jak tyjater

Przi tyj klopsztandze to był trocha taki tyjater. Kożdy sie popisowoł tym, co umjoł nojlepi. Z tepichów sie kurziło, kurziło sie nom we gowach łod tego godanio. Klopsztanga to była tako ślonsko agora – forum wymjany myśli przi robocie.

Klopsztanga jak portal internetowy

Tepicha nie wywjyszała yno jedna familio. Kożdy broł udział w tym przedstawjyniu pod klopsztangom, kożdy mioł dobre rady, coś dorodzoł, jak nojlepij prać w tyn tepich. Pod klopsztngom dyskutowało sie tyż dużo i było to forum wymiany myśli. Tako trocha grecko agora, kaj sie komymtowało życie. Miejsce tepichowych zgromadzyń było jak portal internetowy. Klopsztanga była ważno tyż dlo fuzbaloków, bo mogła służyć jako bramka. A fusbal był ważny. Przidowała sie klopsztanga do bele czego.

Bery i bojki

Magiczne było to łażynie tam a nazod ze tepichami. I godka. Zdowało sie, że na takim tepichu idzie polecieć w niebo, bo kożdy tepich to je furgajoncy tepich, zaczarowany tymi naszym berami i bojkami. Leciałoby sie takim tepichym nad Mysłowicami abo nad Rybnikym – abo kajś jeszcze dalij: aż do Afryki abo Panamy.

Niy ma już klopsztangowyj wspólonty

Pośnikały klopsztangi. Ni ma już godki pod klopsztangom. Niy chca być nostalgiczny, ale brakuje mi tyj klopsztangowyj wspólnoty. Dyć czystość tepichów ni ma nojważniyjszo, yno to, że my som razym. Całyj tyj performerskij zabawy z klopsztangom i tepichyn na placu, tego rytuału mi je żol. „Klopfen” znaczy po nimiecku „trzepać”, aczym je sztanga wiadomo i tego godać ni ma po co. Stond wziono sie to słowo. Gryfne słowo „klopsztanga”, kere je symbolym zebrań, godki, śmjychu. I jeszcze czegoś: bezpieczyństwa. Pamjyntejcie: klopsztanga, nawet tako zaruściało, to ni ma ajńfachowo rzecz.

Tekst:
prof. UŚ dr hab. Zbigniew Kadłubek

Co byś na to pedzioł?

fot. Szymon Król

Skond sie wziyna heksa

Mo czorne, rozkopane wosy i czorne łoczy, kere po cimoku śwjycom choby byrny abo gwjozdy? Loto na mietle?  Niy! Bo heksa to już ni ma ta sama heksa, jak sie jom downij ludzie forsztelowali i boli sie heksy jak łognio.  Heksa  – poradzi niy tela czarować, co łoczarować – paradzi smjyniać ludzi. Mono w lepszych.

WIYNCYJ »

fot. Radosław Kaźmierczak

Swojski buchty

Tyn, kierego bawiła starka w doma zawdy zno smak prawdziwych buchtów. Som jeszcze buchty, kiere sie pamiynto z przedszkola. Ale to niy było to samo, co wyrobiane w doma przez stareczka i z wielkigo przonio.

WIYNCYJ »