Ślonski Polski

Kelnia

fot. CKTravelblog
fot. CKTravelblog

Kelnia abo kielnia to je po polsku chochla abo tak fachowo łyżka wazowa.

To je narzyndzi, kiere używajom baby i bez kierego nic by niy szło zrobić w kuchni. Łona sie skłodo z dwóch czyńści. Je tako miska i długi sztyngiel, kiery je śniom połonczony. A na końcu tego sztyngla je taki uchwyt, dziynki, kierymu idzie jom fajnie uwiysić na hoku abo na gorku, coby ta kelnia niy tonkła w tyj zupie.

Służy łona do nalywanio płynnych potraw, dejmy na to zup abo tyż jak sie robi miyso z jakomś zołzom. Nojwiyncyj używo sie jom w niedziela, jak sie robi rosół. Jak sie go warzi, to niy łostawio sie ji broń Boże w gorku, bo jak sie tyn rosół fest nagrzeje, to idzie sie niom paluchy poparzić. Zawdy sie jom wyciongo.

Jak zupa już je uwarzono i talyrze stojom na stole to gospodyni biere sie za nalywani. A zawdy sie pyto, wiela kelni mo naloć. Jak mo srogigo chopa, to mu nalywało ze trzi kelnie, abo czasym sztyry. Bajtlowi zaś ino jedna.

Niykierzy tyż godajom inakszyj na kelnia, kela abo ubiyraczka. Ino, że ubiyraczka to je tako fest wielko kelnia.

To ni ma to samo, co tako drzewiano, na kiero u nos sie godo warzecha abo kopyść. Łona je metalowo i dość ciyżko. Terozki ty kelnie, kiere sprzedowajom, to je taki ajnfach, pora razy sie jom naleje i już zaroz je cało powyginano.

Kielnia to je tyż słowo, kiere używo sie w jynzyku polskim. Godo sie tak na narzyndzi murarski, kierym murorze naciepujom zaprawa jak tynkujom. Ino, że łona wyglondo inakszyj. Je trójkontno i plaskato.

Dobre ni ma co już wiyncyj godać, trzeja sie poleku brać za łobiod. Smacznego!

fot. CKTravelblog
fot. CKTravelblog

Kelnia albo kielnia znaczy po polsku chochla albo tak fachowo łyżka wazowa.

To jest narzędzie, które używają kobiety i bez którego nic by nie można było zrobić w kuchni. Składa się z dwóch części. Jest taka miska i długi uchwyt, który jest z nią połączony. Na końcu tego uchwytu jest rączka, dzięki, której można ją fajnie powiesić na haku albo na garnku, by ta kelnia się nie utopiła w zupie.

Służy ona do nalewania płynnych potraw, przykładowo zup albo też jak się robi mięso z jakimś sosem. Najwięcej używa się ją w niedzielę,  gdy robi się rosół. Gdy się go gotuje, to nie zostawia się jej nigdy w garnku, bo gdy się ten rosół mocno nagrzeje, to można sobie nią poparzyć ręce. Zawsze się ją wyciąga.

Gdy zupa jest już ugotowana i talerze stoją na stole to gospodyni bierze się za nalewanie. A zawsze się pyta, ile kelni ma nalać. Jak ma potężnego męża, to mu nalewa z trzy kelnie, albo czasem cztery. Dziecku znów tylko jedną.

Niektórzy też mówią inaczej na kelnię, kela albo ubiyraczka. Tylko, że ubiyraczka to jest taka bardzo duża kelnia.

To nie jest to samo, co taka drewniana, na którą u nas się mówi warzecha abo kopyść. Ona jest metalowa i dość ciężka. Obecnie te kelnie, które teraz można kupić, to są takie jednorazówki, parę razy się ją naleje i już zaraz jest cała powyginana.

Kielnia to jest też słowo, które używa się w języku polskim. Mówi się tak na narzędzie murarskie, którym murarze narzucają zaprawę gdy tynkują. Tylko, że ona wygląda inaczej. Jest trójkątna i płaska.

Dobrze nie ma co już więcej mówić, trzeba się pomału brać za obiad. Smacznego!

Tekst:
Klaudia Roksela

Tekst opracowany na podstawie audycji "Słownik śląski" w Radiu eM.

Co byś na to pedzioł?

fot. Szymon Król

Skond sie wziyna rajza

Rod rajzujecie po cołkim świecie? Wrócili żeście z feryji i chcecie se powspominać? Dopiero sie wybierocie na jako rajza? Toż to je artikel dlo Wos!

WIYNCYJ »

fot. Radosław Kaźmierczak

Swojski buchty

Tyn, kierego bawiła starka w doma zawdy zno smak prawdziwych buchtów. Som jeszcze buchty, kiere sie pamiynto z przedszkola. Ale to niy było to samo, co wyrobiane w doma przez stareczka i z wielkigo przonio.

WIYNCYJ »