Ślonski kopciuszek – Joanna Gryzik

fot. Szymon Król
fot. Szymon Król


- Starziku, my chcymy bojka! – Poczkejcie, ino sie ôblyka bryle i poszukom wom jakijś płyty DVD… – Starziku, ale my niy chcymy tych gorolskich bojek, my sōm rade tym ślōnskim! – Możno ô utopkach? Niy? Padocie, co jużech wom godoł? A możno ô Kopciuszku? – Starziku! Dyć Kopciuszek to niy ma ślōnsko bojka!

Kopciuszek je ze Zobrza

I tukej byście sie chachli! Tak naprowdy to Kopciuszek niy prziszoł na świat za gōrami i lasami ino we… Zobrzu we 1842 roku.  Ja, ja, godka bydzie ô Joance Gryzik, jednyj z nojbardzij niyzwykłych Ślōnzoczek, cerze ôd huciorza (inksze godajōm: komornika, nale to niy ma nojważniejsze) i baby, kero robiła bedinung u samego Karola Godule. Dziousze, keryj pisane było blank ańfachowe żywobycie, a kero wydała sie za prawego hrabie i miyszkała we zomkach i pałacach.

Kwiotki i szlus

Pamiyntocie jak żech pisoł tukej ô Karolu Goduli, maszketnym miljonerze, kerego kożdy sie boł, bo godali, co mo konszachty z diobłami? Tak naprowdy to niy kożdy.
Legynda pado, że roz podleciała do niego mało dziouszka i dała mu kwiotki. Po jakiymuś ôna jedna sie go niy boła i tak napoczła sie ta maszketno gyszichta kamracynio sie Joanki i durś znerwowanego starzika. Gyszichta, kero gibko prziszła ku końcowi, kej Goduli sie umarło. I wtynczos cōłko Europa sie richtiś zdziwowała, bo ta mało dziouszka erbła cōłko fortuna po Karolu! (Spōmna wom ino, co wtynczos to było 2 miljony talarōw, a dzisiej, jakby to przerachować, to by to było 50 mld dolarōw!)

Joanka – biznesbaba

Niyskorzyj cōłkie żywobycie ôd Joanki pomiyniało sie w jedna wielko bojka. Wydano za hrabiego Hansa Ullricha von Schaffgotsch (z kerym żyła szczynśliwie bez piynćdziesiōnt lot i miała sztyry bajtle), przekludziła sie do zomku w Kopicach (jakby ftoś chcioł hań pojechać zoboczyć tyn zomek, to niych sie lepij do pokōj, bo ino sie znerwuje), kaj sztartli nowo ślōnsko dynastio arystokratyczno. Idzie tyż pedzieć, co z małyj Joanki zrobiła sie epno biznesbaba, kero poradziła sie ze srogim finansowym imperium, kere erbła po Goduli.

fot. Weronika Banik
fot. Weronika Banik


Wto ji niy zowiści

Mocie jeszcze jedna gyszichta fertiś, coby z nij zrobić hollywoodzki romans, pra? Widzicie ta scyna, kej mało dziouszka leci z kwiotkami do tego starego gizda, kery ponoć godo z diobłami? Abo afy, jake musieli szczylać siostrzyńce ôd Godule, kej im pedzieli, fto erbnōł cōłko fortuna po jejich ujku, na kero ône cichtowali tela lot? A ta cōłko akcja, jak chcieli jōm zaciukać, coby niy erbła tych piyniyndzy, kere na zicher już udali we swojich gowach? I niych mi fto pado terozki, co my sam na Ślōnsku niy mōmy richtiś fajnych gyszichtōw.

Idzie sie dociepnyć

Możno i Joanka Gryzik miała żywobycie, kerego idzie jij zowiścić, nale to, co było niyskorzyj to już je fest ćmawo a ôszkliwo gyszichta. Kej po wojnie, w sztydziystym piōntym, wlyźli sam Poloki i Ruse, frechowne gizdy wyciōngli umrzikōw – Hansa i Joanny – i rozciepali bele kaj to, co z nich ôstało. Terozki znodło sie pora ludzi, kere prziszli ku tymu, co trzeba im zrichtować porzōndne mauzolyjum we kopickim zomku i prawie robiōm na to epno ściepa. Za życio Joanka erbła mocka piyniyndzy, nale terozki boroka potrzebuje piyniyndzy ôd nos. Jakbyście chcieli sie dociepać, to wiyncyj poczytocie na nec-zajcie www.parafiakopice.pl.

Tekst:
Marcin Melon

Co byś na to pedzioł?

mini

Maria Cunitz – ślonsko Pallas Atena

Kożdy rod podziwo sie na gwiozdki brzyżdżonce na naszym ślonskim niebie. W XVII storoczu żyła se tyż tukyj tako Marika, kiero tyż poradziła tak siedzieć cołkimi godzinami i przi tymu maszkecić ze swojim chopym.

WIYNCYJ »

fot. Radosław Kaźmierczak

Swojski buchty

Tyn, kierego bawiła starka w doma zawdy zno smak prawdziwych buchtów. Som jeszcze buchty, kiere sie pamiynto z przedszkola. Ale to niy było to samo, co wyrobiane w doma przez stareczka i z wielkigo przonio.

WIYNCYJ »