Ślonski Polski

Beboki jeszcze som, abo jich ni ma?

Beboki
fot. Radosław Kaźmierczak

 

Pewno kożdy z Wos słyszoł ło czymś takim, jak bebok. A Ci kierzy niy wiedzom, to to zaroz sie dowiedzom, co to było za pierziństwo. I chocioż na tyn czas już sie wiela o nim niy godo, dobrze je go znać.

Mały bebok, wieli strach

Godo sie, że bebok mioł wele pół metra, potargane kudły i ni mioł szłapów, jak ludzie, ino kopyta. Taki bebok miyszkoł praje kole kożdyj chałupy, we chlywiku abo na górze, abo jeszcze w pywnicy. I jak sie go zawołało, zarozki przilecioł. Chocioż kożdy bajtel widzioł go po swojimu, to wiedzioł, że z takim bebokiym ni ma szpasu.

Praje jak Super Niania

A skuli czego bebok je przidajny praje jak terozki Super Niania? No pewno miarkujecie na co sie nadowoł. Jak dziecka w chałupie butlowały, pyskowały i wynokwiały, wtedy starzik abo starka otwiyrały dzwiyrze abo fynstry i wołali: „Beeeebok poć sam yno i bier za żić tego najducha i strupa pierońskigo, bo już sam niy idzie z nim strzimać! Zgupna sam przi nim! Bier go!”. Praje zawdy na taki wołani bajtle sie prościyły, trzimały dychani i ślypkami kukały z kierej strony przidzie ta maszkara. Idzie pedzieć, że flot dziecka trzimały sztima i były zaroz jak ministranty przi łołtorzu.

Dwa kamraty

Bebok tyż mioł kamrata, kiery spełnioł prawie taki same zadania jak łon. Na tego kompla godali utopiec. Tyn miyszkoł wszyndzi tam kaj sie szło bulknyć. Roztomańte krzikopy, stowki, rzyki to było królestwo utopca.

Czasym jak mały Zeflik abo Cila niy kcieli pucować zymbów i pychol mieli cały łobdrzistany, to starziki godały: „Bier ta byszta i szmaruj do badcimra, bo jak utopiec wylezie z ausgusa to sie niy pozbiyrosz! Wiela niy tfało, a bajtle leżały w swoich betach łobmyte, porzykane, z poczosanymi szkutami, przikrite pierzinom, aż po same uchole.

Trza postraszyć

Tak to widzicie było. Żodnymu niy świtała w palicy myśl, że taki straszyni dziecek bebokiym abo utopcym źle bydzie łoddziaływało na ich psychika. Rano bajtel stowoł, jod żymła z masłym abo ze swojskim leberwusztym, popił szolkom wrawego tyju i cis uradowanom gymbom na plac szpilować.

fot. Radosław Kaźmierczak
fot. Radosław Kaźmierczak

 

Pewnie każdy z Was słyszał o czymś takim, jak bebok. A ci, którzy nie wiedzą, zaraz się dowiedzą, co to było za straszne stworzenie. Obecnie za wiele się już o nich nie mówi. Dlatego trzeba młodym przypomnieć, któż to taki jest ten bebok i jaką spełniał rolę wychowawczą w tamtych dawnych czasach.

Mały bebok, duży strach

Mówiono, że bebok ma około pół metra wzrostu, jest kudłaty i zamiast stóp, jak ludzie, ma kopyta. Taki bebok mieszkał akurat koło każdego domu w obórce i jak się go wołało to od razu przylatywał. I chociaż teraz się już o nim nie mówi, dobrze jest go znać.

Prawie jak Super Niania

Dlaczego bebok był tak pomocny, prawie jak teraz Super Niania? Powoli pewnie rozumiecie do czego się nadawał. Jak dzieci w domu hałasowały, pyskowały i marudziły, wtedy dziadek albo babcia otwierały drzwi lub okna i wołali: „Beeeebok choć tu tylko i bierz za tyłek tego łobuza, bo nie można z nim tu wytrzymać. Zwariuję przy nim! Zabierz go!”. Prawie zawsze na takie wołanie dzieci się prostowały, wstrzymywały oddech i patrzyły oczkami, z której strony przyjdzie to straszydło. Można powiedzieć, że dzieci szybko trzymały fason i od razu były jak ministranci przy ołtarzu.

Dwaj koledzy

Bebok miał też kolegę, który spełniał takie same zadania jak on. Na tego kolegę wołano utopiec. Ten mieszkał wszędzie tam, gdzie można było się zachłysnąć wodą. Różnego rodzaju strumyki, stawy, rzeki to było królestwo utopca.

Czasem jak mały Józio albo Cecylia nie chcieli szorować zębów, a buzie mieli całe brudne, to dziadkowie mówili tak: „zabieraj tę szczotkę i maszeruj do łazienki, bo jak utopiec wyjdzie z umywalki (zlewu) to się nie pozbierasz!”. Nie trwało długo, a dzieci leżały w swoich łóżkach wymyte, pomodlone z wyczesanymi włosami, przykryte pierzyną po same uszy.

Trzeba postraszyć

Tak to widzicie kiedyś bywało. Nikomu nie przychodziło do głowy, że straszenie dzieci bebokiem albo utopcem źle będzie oddziaływało na ich psychikę. Rano dzieciak wstawał, jadł bułkę z masłem albo z domowym pasztetem, popił szklanką gorącej herbaty i biegł z roześmianą buzią na podwórko się bawić.

Tekst:
Zuzia Karwot

Co byś na to pedzioł?

tracy-thomas-56810

Ślonskie filmy

Godajom że ciynżko zrychtować dobry film o  naszym Hajmacie. Momy co prowda trocha klasyków, choby i “Paciorki jednego różańca” K.Kutza abo “Angelus” L. Majewskiego nale ciynżko znolyź teroźniyjszy film kaj poradzom godać po naszymu.

WIYNCYJ »

fot. Radosław Kaźmierczak

Panczkraut

Kiej biera sie za warzyni, mama mi godo, cozaś bydziesz to ciaprać? Mamo, niy starej sie, niy spola Ci kuchnie, byda ciaprać ciapkapusta.

WIYNCYJ »