Skond sie wzion ciul?

fot. unsplash
fot. unsplash

Wynokwianie Kadłubka – czyńść 33 .

Zaczynom łod „ciula”, ślonskigo arcysłowa, żodnego to niy dziwi. Niy yno jo myśla, że ze ślonskich przeklyństw te słychać nojczyńścij. Nikerym sie nawet zdowo, że jak umiom pedzieć „ty ciulu”, to już umiom godać po ślonsku, ale to ni ma prowda. We wicach i w tyjatrze godajom „ty ciulu”. Jak usłyszom ludzie „ty ciulu”, zaro sie lachajom choby gupi do syra. Słowo „ciul” ni ma obelżywe. Je w nim coś łagodnego. Teroz sie godo, że to je fest szpetne słowo a downij to było taki normalne.

Taki niyrychtych

Ale jak sie godo „ty ciulu”, to o czym sie myśli? – Niy, niy o tym! Musza wom pedzieć (i możno trocha wos rozczarować), że ciul we starych słownikach to ni ma to, co myślymy, jak godomy „ciul”. W żodnym wypadku ni ma to czyńść ciała jakigoś chopa. Słowo te bezma prziszło na Ślonsk z Małopolski. Ale na Ślonku te znaczynie chopske i galotowe jest fest popularne: Dyć powiedzynie: „mjynkim ciulym zrobiony” (na kogoś, fto je trocha niyrychtich) jednoznacznie nom godo, o co sie rozchodzi…

Ciuła – gupielok

W downyj Polsce, kaś cztyrysta lot tymu abo i wiyncyj, godało sie „ciuła”. Tyn „ciuła” to był taki gupielok, co cały czos yno szporowoł, a tego, co uszporowoł i tak niy wydowoł – i dalij szporowoł. Ludzi sie z niego ofyn śmioli, bo niy umioł żyć: nic sie niy kupił, nic niy zjod, piwa sie niy napił. Sztyjc yno ciułoł tyn ciuła grosz do grosza.

Kaś ciulło

Niy yno „ciul” godomy: godomy tyż „ciulnońć sie” – abo „ciulnońć komuś”, co znaczy „uderzyć sie” albo „uderzyć kogoś”.  Idzie sie dejmy na to ciulnońć ło rant stoła, co sie potym czuje fest a fest. Abo kiej co komu łoroz śleci i je fest butel, to sie godo: „Słyszołeś jak coś ciulło”?

Słyszoł-żech niydowno, jak wtoś w bance do Mysłowic ryczoł: „Zaro ci ciulna, ty ciulu!”. Moim zdaniym to nadmiar, chocioż retorycznie momy sam arcydzieło imprekacji.

Prof. Uś dr hab. Zbigniew Kadłubek – rezkiruje Katedrom Literatury Porównawczyj. Je filologiym klasycznym, eseistom i tłumaczym. Pisze tyż po naszymu, dejmy na to „Listy z Rzymu” abo „Promytyojs przibity”.

Tekst:
prof. UŚ dr hab. Zbigniew Kadłubek

Co byś na to pedzioł?

fot. Radosław Kaźmierczak

Skond sie wzion glacok?

Dlo jednych frelek glacate chopy som gryfne, dlo inkszych niy, a jeszcze inkszym to je egal. Prowda je tako, że moc glacoków łazi po tyj ziymi, czy momy radzi to czy niy.

WIYNCYJ »

evan-kirby-104799

Ło szoferach i jich rajzach

Niy kożdy lubi szoferować. Jedni wolom siednyć na zadnim zicu i se kimnyć, inksi zaś wtynczos poczytać, abo pofoflać bez mobilniok. Ale som tyż tacy, co łod kierownicy niy łoderwie ich ani rugcugiym

WIYNCYJ »

fot. Radosław Kaźmierczak

Fet

Łoroz przidzie smak na coś fest prostego do zmaszkecynio. Mom tukyj we gowie fet – tuste. Styknie ino pora minut i sie je pojedzonym. Bo łon fest długo poradzi czowieka trzimać.

WIYNCYJ »