Skond sie wziyny zoki?

fot. Kate Geraets
fot. Kate Geraets

Wynokwianie Kadłubka  czyńść 25.

Naciongosz blank pomału zoki na szłapy, oblykosz galoty i strzewiki. I idziesz do roboty. Na drugi dziyń to samo. Potym tyż – i tak kożdy dziyń. I niy zwracosz uwagi na zoki. Czasym dowosz je do pranio. Dobrze robisz. Abo som je pieresz. Wto by myśloł o zokach poważnie abo z szacunkym. Szczególnie rano jak je nadziywo. Rano, jak je cima, zima i sie oblykosz ledwo żywy. Ale zoki som ważne! W zokach coś jest! Zoki som nojlepszymi towarzyszmi człowieka.

Zamiast pilów

Sztrykowane zoki niyjednymu uratowały życie w zima. Jak już nic niy pomogo na gripa – to mogom pomoc ciepłe zoki z wełny. Kożdy powinien mieć pora ciepłych zoków we szranku na czorno godzina. Moja oma downo tymu sztrykowała rube zoki na zima, tak rube, że dałoby sie w nich łazić po śniegu bez strzewików. Nikerzi tak przajom zokom, że nawet w nich śpiom. Jo tyż tak robia i ni ma mie skuli tego gańba. Niy chodzi yno o to, że je cieplij, ale o to, że człowiek czuje sie w zokach bezpiecznij.

W tyjatrze

Nikerzi u nos wolom godać fuzekle zamiast zoki. Niy dziwuja sie im, bo fuzekla tyż brzmi gryfnie. Fuzekle to jakby zdrobniynie – skarpetki. Zoki – to po prostu skarpety. Jak wiynkszość ślonskich wyrazów „zoki” tyż pochodzom z łaciny. Łaciński rzeczownik „soccus” abo „socculus” to był niski szczewik na płaskim kromfleku, taki choby zandal. Oblykali w Rzymie taki strzewiki aktory i aktorki, jak grali komedyje na scynie w tyjatrze. Ale wyraz „zoka” prziszoł do ślonskigo z nimieckigio (die Socke). Po angelsku je ganz podobnie (a sock). A Szwedy godajom tak samo jak Ślonzoki – zoka (socka).

Zoki a Ślonzoki

Żodyn niy napisoł wiersza o zokach. A szkoda, bo o zokach powinny powstować wielki poematy. O zokach sie za dużo niy godo. Ale zoki som dosłownie wpisane w ślonski życie i nazywanie Ślonzokow. Czamu? – spytocie. Bo jak godomy głośno ŚLONZOKI, to już słyszymy ZOKI.

Prof. Uś dr hab. Zbigniew Kadłubek – rezkiruje Katedrom Literatury Porównawczyj. Je filologiym klasycznym, eseistom i tłumaczym. Pisze tyż po naszymu, dejmy na to „Listy z Rzymu” abo „Promytyojs przibity”.

Tekst:
prof. Uś dr hab. Zbigniew Kadłubek

Co byś na to pedzioł?

fot. Jeff Weese

Gody bez haje

Kiej sie cołko familijo trefi pospołu bez Gody, to zawdy je ło czym godać. Tymatów do łosprowki je moc, pra. Ale som taki, ło kierych lepij niy łozprawiać, bo idzie se fest zaszkodzić, abo gorzyj jak potym je haja.

WIYNCYJ »

fot. Iwona Łach

Szałot

Jak Ci wto powiy na Ślonsku, że by zjod szałot, to sie go spytej ło co mu sie rozchodzi. Bo po piyrsze szałot to je inaczyj sałata tako zielono a po drugi to je tyż sałatka ino, że z kartofli i inkszych gymizów.

WIYNCYJ »